Nationaal Congres Energie & Ruimte
Op 22 september 2011 werd in BK City, TU Delft, het Nationaal Congres Energie & Ruimte gehouden, waarmee het vijfjarige onderzoeksproject SREX is afgesloten. SREX, Synergie tussen Regionale planning en EXergie, is een EOS-LT project uitgevoerd in opdracht van Agentschap NL, en is een samenwerkingsverband tussen de Rijksuniversiteit Groningen, Wageningen Universiteit, Technische Universiteit Delft en Hogeschool Zuyd.
Een terugblik op het congres geeft u als bezoeker hopelijk net zoveel inspiratie als ons en, voorzien van positieve vooruitblikken, de prikkel om hard voort te werken aan de energietransitie; Een transitie waarin energie en ruimte onlosmakelijk met elkaar verbonden zullen zijn en waarbij ruimtelijke planning een verbindende factor zal moeten zijn. Het congres gaf vele handvatten, voorbeelden, aanreikingen en verhelderingen om het energetische ruimtelijke vraagstuk aan te pakken!
Dirk Sijmons demonstreerde de ruimtelijke impact van verschillende energievoorzieningen en toonde duidelijk dat het ruimtebeslag bij duurzaam opgewekte energie nu eenmaal veel groter is maar zeker goed mogelijk. Maar alleen besparen, hergebruiken en opwekken van energie levert nog geen echt duurzaam systeem, zo illustreerde Ronald Rovers ons, ook materiaalgebruik (en, -hergebruik en productie) is verbonden met energiegebruik en moet worden meegenomen om een duurzaam gebouwde omgeving te krijgen. Daarnaast leerde Serge Salat ons dat stedelijke structuren ook van grote invloed kunnen zijn op reductie van energievraag. Met het transport van plantensappen in een blad toonde hij hoe de ecologie ons als voorbeeld kan dienen. En begrip van basale natuurkunde werkt verhelderend als het om energie gaat, toonde Jo Hermans ons: 1 vlammetje is 100w, een flinke lamp, dus de warme kraan aan (100 geiservlammetjes) verbruikt hetzelfde als 100 lampen!
Of we het heden ten dage van de Haagse politiek moeten hebben om de energietransitie daadkrachtig voort te zetten, valt te betwijfelen, bij de lokale politici leek het in ieder geval geenszins te ontbreken aan inzet om aan een duurzame toekomst te werken.
Wij weten nu dat het nodig is, en we kunnen het, nu moeten we aanpakken en het doen!
Boek
Tijdens het Nationaal Congres Energie en Ruimte is het boek met de onderzoeksresultaten van het SREX-project gepresenteerd: Synergie tussen Regionale Planning en Exergie. Meer informatie over boek en bestelmogelijkheden is hier te vinden.
Sprekers & presentaties
Hieronder een overzicht van de sprekers tijdens het Nationaal Congres Energie en Ruimte. Waar van toepassing zijn de presentaties beschikbaar gemaakt.
|
KAREL LUYBEN: Welkomstwoord | ||
|
| Prof.ir. Karel Ch.A.M. Luyben, Rector Magnificus van de TU Delft, studeerde Scheikundige Technologie aan de TU Eindhoven, met als afstudeerrichting Fysische Technologie, en haalde zijn MSc-diploma in 1976. Daarna ging hij naar de Landbouw Universiteit Wageningen, waar hij werkte op het gebied van Procestechnologie. Hierna werkte hij een jaar lang als onderzoeker in het bedrijfsleven, o.a. bij Bayer in Duitsland. Luyben heeft diverse andere sleutelposities bekleed op het gebied van biotechnologie en procestechnologie, waaronder die van voorzitter van de European Federation of Biotechnology (EFB). Gedurende zijn gehele carrière, heeft Luyben adviezen gegeven aan het bedrijfsleven op het terrein van technologie en strategie & beleid. Hij heeft meer dan 200 wetenschappelijke artikelen gepubliceerd in vooraanstaande internationale tijdschriften, boeken en proceedings en is promotor geweest voor ongeveer 30 promovendi. | |
|
PAUL RAMSAK: Achtergrond van het SREX-project | ||
|
| Ir. Paul Ramsak (1968) heeft een achtergrond in energietechniek en architectuur. Sinds hij bij Novem (een van de voorgangers van Agentschap NL) kwam werken is hij actief geweest in vele projecten op het gebied van energie en de gebouwde omgeving. Hij is op dit moment werkzaam in het Energie Onderzoek Subsidie (EOS) programma van Agentschap NL, de overheidsorganisatie voor innovatie en duurzaamheid welke onderdeel is van het Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). Als specialist gebouwde omgeving en photovoltaische systemen stimuleert hij nationale en internationale samenwerking en is verantwoordelijk voor verschillende door de overheid gesubsidieerde onderzoeksprojecten op deze gebieden. Hij is een van de vaders van het SREX project. Paul coördineert ook de geothermische activiteiten van Agentschap NL en de bilaterale samenwerking met de Duitse staat Nordrhein-Westfalen op het gebied van energieinnovatie. | |
|
SVEN STREMKE: The SREX method (PDF) | ||
|
| Dr. Dipl.-Ing. Sven Stremke is universitair docent landschapsarchitectuur aan Wageningen Universiteit en Research Centrum. Na een studie landschapsarchitectuur in Duitsland heeft hij als ontwerper gewerkt in New York, Amsterdam en Barcelona. In 2006 startte hij in Wageningen zijn promotieonderzoek getiteld ‘Designing sustainable energy landscapes: Concepts, principles and procedures'. Zijn onderzoek richt zich op duurzame landschappen met speciale aandacht voor de regionale schaal en hernieuwbare energie. Hij combineert onderzoek met het organiseren van afstudeerateliers en het begeleiden van masterstudenten. Recent heeft hij, naast deelname aan het SREX project, onder andere onderzoek gedaan naar energielandschappen in de Drents-Groningse Veenkoloniën en Overijssel. | |
|
ANDY VAN DEN DOBBELSTEEN: Energy potential studies (PDF) | ||
|
| Prof.dr.ir. Andy van den Dobbelsteen (1968) is professor Climate Design & Sustainability aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Hij coordineert het Green Building Innovation onderzoeksprogramma, begeleidt zo'n 12 PhD's en leidt verschillende onderzoeksprojecten. Andy ontwikkelde de Energy Potential Mapping (EPM) methode, en speelde een hoofdrol in het ontwikkelen van de Rotterdamse Energie Aanpak en Planning (REAP) en de Amsterdamse Leidraad Energetische Stedenbouw (LES). Andy heeft heeft net een vijfjarige periode als extern gecommitteerde aan de Manchester Metropolitan University afgerond. In 2012 wordt hij MSSI International Visiting Fellow aan de University of Melbourne, en visiting professor aan de Universiteit van Talca (Chili). Andy is onder andere coordinator van de CIB Working Commission 116 (Smart and Sustainable Built Environments), klankbordgroeplid van het Britse ReVISIONS onderzoeksprogramma, jurylid van de Gulden Feniks en expertlid van duurzaamgebouwd.nl. Recent was hij voorzitter van de International Conference on Smart and Sustainable Built Environments (SASBE2009) en de Nationale Dubodagen 2010 en 2011. | |
|
RONALD ROVERS: Materials, exergy and spatial planning (PDF) | ||
|
| Ir. Ronald Rovers studeerde architectuur en bouwfysica aan de TUE, en heeft een zeer lange lijst met duurzame prestaties op zijn naam staan. Hij was betrokken bij projecten als Ecolonia, het Huis van de Toekomst, winnaar van de Dutch IBC Environmental award 1996, startte onder andere het tijdschrift Duurzaam Bouwen en later het internationale Sustainable Building, is medeoprichter van iiSBE, the international initiative for a Sustainable Built Environment en heeft verschillende EU projecten geleid. Na een aantal jaren onderzoek aan Wageningen Universiteit is hij momenteel actief als Lector aan de Hogeschool Zuyd, waar hij o.a. het ‘Wijk van Morgen' onderzoek en verschillende projecten met marktpartijen coördineert voor een duurzame transitie van Limburg. Vanuit het Sustainable Building Support Centre, een prive initiatief dat het werk van vele Nederlandse deskundigen combineert, begeleidt hij internationale projecten en adviseert overheden. Voornaamste focus in zijn werk is de transitie van de gebouwde omgeving naar een robuuste en blijvende balans met betrekking tot grondstoffen en energie. Dit werk is samengebracht in een nieuw research instituut: RiBuilT, het Research Institute Built Environment of Tomorrow. | |
|
|
|
|
|
|
| Prof.dr. Serge salat is architect en heeft wereldwijd grootschalige gebouwen ontworpen. Hij heeft meer dan 20 boeken geschreven over kunst en architectuurtheorie, en is professor duurzaam ontwerpen aan de Ecole Nationale des Ponts / Ecole Nationale des Mines (ParisTech), directeur van het Urban Morphology Lab en hoofdarchitect / stedenbouwkundige van CSTB (het Franse nationale onderzoeksinstituut voor de bouw). Voor zijn architectuurstudie is hij afgestudeerd bij de Ecole Politechnique, het Institut d' Etudes Politiques de Paris en bij de Ecole Nationale d'Administration. Bovendien heeft hij een doctoraat economie. Serge Salat heeft al zeer lange tijd een creatieve relatie met China, inclusief in 2002 een grootschalig project in Tianjin en in 2006 de publicatie van een belangrijk boek, het ‘Sustainable Design Handbook for China', gepubliceerd in het Chinees door Tsinghua University Press. Op dit moment is hij in samenwerking met Tongji University bezig met een nieuw boek voor de Chinese overheid, bestaande uit twee delen: ‘Cities and Forms' en ‘Cities and Energy'. |
|
|
|
DIRK SIJMONS: Energielandschappen |
|
|
| Prof.ir. Dirk Sijmons (1949) studeerde af aan de TH-Delft faculteit Bouwkunde (1977), en was als planoloog werkzaam bij de ministeries van CRM en Landbouw en Visserij. In 1990 was hij één van 3 oprichters van H+N+S landschapsarchitecten.Hij ontving in 2002 de grote Rotterdam-Maaskantprijs voor zijn verdiensten op het gebied van theorievorming, publicaties, maatschappelijk debat en voorlichting op het gebied van landschapsarchitectuur en stedenbouw. Sijmons was de eerste Rijksadviseur van het landschap van 2004 tot 2008 waarin hij de Nederlandse regering adviseerde omtrent landschapsontwikkelingen. Hij was betrokken bij belangrijke plannen in het land, variërend van IJburg tot het rivierengebied (plan Ooievaar) tot nieuwbouwplannnen voor Schiphol en de 2e Maasvlakte. In 2008 trad hij aan als hoogleraar Environmental Design aan de faculteit Bouwkunde van de TU Delft. |
|
|
|
JO HERMANS: Overleven met energie (PDF) |
|
|
| Prof.dr. Jo Hermans werkt na zijn promotie als postdoctoraal onderzoeker aan het Massachusetts Institute of Technology in Boston, Verenigde Staten (VS). Bij terugkomst in Nederland werd hij wetenschappelijk (hoofd)medewerker aan de Universiteit Leiden. Hierna werd hij benoemd als deeltijdhoogleraar aan de TU Eindhoven en hoogleraar Natuurkunde aan de Universiteit Leiden. Daarnaast bekleedde Hermans diverse gasthoogleraarschappen o.a. aan Princeton University (VS). Eind 2002 ging Hermans met emeritaat. Hermans zette zich actief in voor het populariseren van de wetenschap. Hij was op de radio te horen met praatjes over energie (1980), betrokken bij een TV-programma over energie (1980) en is permanent ‘adviseur' van de Nationale Wetenschapsquiz. Hiernaast gaf hij voordrachten voor een breed publiek over alledaagse natuurkunde. Ook in de geschreven media zette hij zich in, als schrijver van stukjes in kranten en tijdschriften, als hoofdredacteur Natuurkunde van Kennislink en in de redactie van het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde. Ook is hij Science-editor van Europhysics News. Verder publiceerde Hermans populair wetenschappelijke boeken, waaronder ‘ENERGIE - een blik in de toekomst' en de ‘Energie survival gids'. |
|
TANJA KLIP-MARTIN: Overhandiging SREX-boek | ||
|
| Drs. Tanja Klip-Martin (1954) rondde in 1980 haar studie kunstgeschiedenis en klassieke archeologie in Leiden cum laude af. Ze is van huis uit museumconservator en kunsthistorica. In 1997 begon zij haar politieke loopbaan bij de VVD en kreeg ze landelijk bekendheid door haar optreden als panellid in het televisieprogramma Het Lagerhuis. In 2002 werd zij wethouder in de gemeente Coevorden met zorg, welzijn en cultuur in portefeuille. In 2005 maakte zij de overstap naar het provinciebestuur. Als Gedeputeerde van de provincie Drenthe heeft ze nu de portefeuille Milieu onder haar hoede, met daarin klimaat en energie, waterbeheer en waterschappen, bodem en diepe ondergrond, luchtkwaliteit en vergunningverlening. Daarnaast beheert ze de portefeuille Cultuur. Ze is lid van het landelijk bestuur van het Interprovinciaal Overleg (IPO). Daarbij is ze voor de 12 Provincies thema-gedeputeerde voor de Bodem & Diepe Ondergrond. Sinds 1 juli 2009 is ze ook voorzitter van de portefeuillehouders Klimaat & Energie binnen het Samenwerkingsverband Noord-Nederland. | |
|
|
|
HESTER BIJL: Ontwikkelingen in energieonderzoek (PDF) |
|
|
| Prof.dr.ir.drs. Hester Bijl (1970) heeft in 1994 de MSc-opleiding Technische Wiskunde aan de TU Delft afgerond en werkt aan de TU sinds 1999. Daarnaast heeft ze in 1997 een MA-titel behaald in Engelse Taal en Letterkunde aan de RU Leiden. Ze deed onderzoek naar de wiskundige technieken voor de simulatie van stromingen en interacties tussen stromingen en structuren zogenaamde Fluid-Structure Interacties en geeft ook onderwijs op dit gebied. Haar werk kan worden toegepast in de verbetering van windturbines en vliegtuigen. Begin 1999 is ze in deze richting gepromoveerd in Delft. Bijl mag zich sinds 2006 tevens de eerste vrouwelijke hoogleraar aan de faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek noemen. Sinds mei dit jaar is ze daarnaast voorzitter van het Delft Energy Initiative, dat zich bezighoudt met het afstemmen en ontsluiten van energieonderzoek van de TU Delft; dit in de volle breedte, van windenergie tot schaliegas, van kernenergie tot duurzaam bouwen en van zonnepanelen tot studies van de elektriciteitsmarkt. |
|
ALEXANDRA VAN HUFFELEN: Aanpak energie in Rotterdam (PDF) | ||
|
| Drs. Alexandra van Huffelen (1968) studeerde bestuurskunde en politicologie aan de universiteiten van Leiden, Rotterdam en Aarhus (Denemarken). Hierop aansluitend volgde zij diverse opleidingen aan ondermeer Harvard en INSEAD. Haar loopbaan startte bij het ministerie van VROM. Vanaf 2000 was Alexandra van Huffelen werkzaam bij Essent, waar ze respectievelijk directeur Corporate Strategy, directeur Customer Relations en directeur New Energy was. Zij was daar o.a. verantwoordelijk voor de ontwikkeling en implementatie van duurzame energie en energiebesparingsprojecten. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 werd van Huffelen voor D66 benoemd tot wethouder van Duurzaamheid, Binnenstad en Buitenruimte van de gemeente Rotterdam. Van Huffelen is daarnaast actief als toezichthouder in de gezondheidszorg en de culturele sector en is lid van een tweetal adviescommissies van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. | |
|
LIESBETH SPIES: Provinciale ruimtelijke planning (PDF) | ||
|
| Mr.drs. Liesbeth Spies (1966) was een gewaardeerd lid van de CDA-Tweede Kamerfractie en daarvan ruim drie jaar vicevoorzitter, die op een ontspannen en deskundige wijze haar bijdrage leverde aan het Kamerwerk. Als Kamerlid hield ze zich vooral bezig met het milieubeleid en duurzaamheid, bestuurlijke vernieuwing, werk en bijstand, met zaken rond het koninklijk huis en met de werkwijze van de Kamer. Voor zij Kamerlid werd, was mevrouw Spies hoofd van het bureau coördinatie milieu en ruimtelijke ordening en programmamanager voor uitvoering beleidsplan milieu en water bij de provincie Zuid-Holland. Ze was in 2010-2011 waarnemend partijvoorzitter en is sinds april 2011 gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland, waarbij ze onder andere Energie en Ruimte in haar portefeuille heeft. |